تحلیل بخشنامه بخشودگی جرایم مالیاتی مهرماه ۱۴۰۴ سازمان امور مالیاتی
مقدمه
بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۴/۵۰۴ سازمان امور مالیاتی کشور که در تاریخ ۱۴۰۴/۰۷/۲۱ صادر شده و اجرای آن از تاریخ ۱۴۰۴/۰۸/۰۱ آغاز میشود، در راستای اجرای ماده ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم تنظیم شده است. این ماده به سازمان امور مالیاتی اجازه میدهد تا بنا به دلایل خارج از اختیار مؤدی، تمام یا قسمتی از جرائم مالیاتی را مورد بخشودگی قرار دهد.
موضوع اصلی این دستورالعمل، تفویض حداکثر اختیار بخشودگی جرائم قابل بخشش (اعم از مالیاتهای مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده) به مدیران کل امور مالیاتی است. هدف از این اقدام، “تکریم مؤدیان محترم” و “تسهیل و تسریع در فرآیند وصول بدهیهای مالیاتی” عنوان شده است. این بخشنامه در واقع یک ابزار تشویقی برای مؤدیانی است که قصد دارند بدهیهای مالیاتی خود را تعیین تکلیف و تسویه کنند.
تحلیل و مفاد کلیدی دستورالعمل
این دستورالعمل، حداکثر میزان بخشودگی را بر اساس سال عملکرد و همچنین شرایط پرداخت بدهی، به صورت پلکانی و مشروط تعیین کرده است:
۱. حداکثر میزان بخشودگی بر اساس سال عملکرد
میزان اختیاری که به مدیران کل تفویض شده، برای سالهای مختلف عملکرد به شرح زیر است:
سال عملکرد دوره حداکثر میزان بخشودگی
۱۴۰۳ و به بعد ۱۰۰٪
۱۴۰۲ ۹۵٪
۱۴۰۱ ۸۵٪
۱۴۰۰ ۸۵٪
۱۳۹۹ و قبل از آن ۶۵٪
این ساختار نشان میدهد که سازمان امور مالیاتی تمایل دارد تسویه بدهیهای جدیدتر (به خصوص ۱۴۰۳ و به بعد) را با بالاترین درصد تشویق کند تا از انباشت بدهیهای معوق جلوگیری نماید.
۲. شرایط و کسورات کاهنده درصد بخشودگی
حداکثر درصد بخشودگی مندرج در جدول فوق، مشروط به رعایت سایر مقررات است و در شرایط خاص کاهش مییابد:
پرداخت پس از مراحل دادرسی (بند ۱-۱): اگر پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی پس از طی مراحل دادرسی (مانند هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی یا تجدید نظر یا دیوان عدالت اداری) انجام شود، به ازای هر مرحله دادرسی، ۵ واحد درصد از حداکثر میزان بخشودگی کسر میشود.
استثنا: اگر بدهی تشخیصی در این مراحل دادرسی به میزان ۳۰٪ یا بیشتر نسبت به برگ تشخیص اولیه کاهش یابد، این کسر اعمال نخواهد شد.
تأخیر پس از برگ اجرایی (بند ۱-۲): در صورتی که پرداخت/ترتیب پرداخت بدهی بیش از یک ماه از تاریخ ابلاغ برگ اجرایی صورت گیرد، ۱۰ واحد درصد دیگر از حداکثر میزان بخشودگی کسر میگردد.
تأخیر در پرداخت/ترتیب پرداخت (بند ۲ و ۳):
برای بدهیهای ۱۴۰۰ و به بعد: به ازای هر ماه تأخیر در پرداخت یا ترتیب پرداخت، پس از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات، ۲ واحد درصد کاهش اعمال میشود. این کاهش تا حدی ادامه مییابد که حداکثر بخشودگی به ۳۰٪ (در صورت پرداخت نقدی) و ۲۰٪ (در صورت ترتیب پرداخت/تقسیط) برسد.
برای بدهیهای ۱۳۹۹ و قبل از آن: این کاهش ۲ واحد درصد ماهانه، پس از تاریخ ابلاغ برگ قطعی مالیات اعمال میشود و سقف نهایی بخشودگی نیز همان ۳۰٪ و ۲۰٪ خواهد بود.
۳. شروط اعطای بخشودگی
اعطای بخشودگی جرائم قابل بخشش، مطلق نیست و دارای شرط اساسی است:
لزوم تسویه اصل و جرائم غیرقابل بخشش: بخشودگی مشروط به پرداخت یا ترتیب پرداخت همزمان موارد زیر است:
اصل بدهی.
جرائم غیر قابل بخشش.
بخشی از جرائمی که با بخشودگی آن موافقت نشده است.
عدم شمول به موارد اعلام جرم (بند ۷): مؤدیانی که در اجرای تبصره ۲ ماده ۲۷۴ قانون مالیاتهای مستقیم علیه آنان اعلام جرم و اقامه دعوی نزد مراجع قضایی صورت گرفته است، از شمول این بخشنامه (به جز بند ۶) مستثنی هستند. مگر اینکه قبل از صدور قرار نهایی یا کیفرخواست، پرداخت یا ترتیب پرداخت صورت گیرد و مؤدی محکومیت قطعی به جرائم مالیاتی در ۵ سال گذشته نداشته باشد.
۴. سایر نکات مهم
خسارت تأخیر (ماده ۲۴۲ ق.م.م): در صورت احراز دریافت خسارت تأخیر، مبالغ خسارت مذکور از جرائم قابل بخشش مربوط به آن دوره کسر شده و سپس نسبت به بخشودگی اقدام میگردد.
تقسیط: در صورت تقسیط، اعطای بخشودگی مشروط به پرداخت اقساط در سررسیدهای مقرر است.
نتیجهگیری
دستورالعمل ۲۰۰/۱۴۰۴/۵۰۴ یک فرصت طلایی برای مؤدیانی است که بدهیهای مالیاتی معوق دارند، به ویژه برای عملکرد سالهای اخیر (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به بعد) که میتوانند از بخشودگی ۹۵٪ تا ۱۰۰٪ بهرهمند شوند.
پیام اصلی برای مؤدیان:
اولویت با تسویه سریع: هرگونه تأخیر در پرداخت/ترتیب پرداخت، منجر به کاهش ۲ درصدی ماهانه در میزان بخشودگی خواهد شد. بنابراین، اقدام سریع پس از ابلاغ برگ تشخیص یا برگ قطعی، به نفع مؤدی است.
لزوم پرداخت اصل بدهی: شرط بهرهمندی از این تسهیلات، پرداخت کامل اصل بدهی و جرائم غیر قابل بخشش است.
مدیران کل، مرجع تصمیمگیری: تفویض حداکثر اختیار به مدیران کل، فرآیند رسیدگی و موافقت با درخواستهای بخشودگی را تسریع میکند و امکان چانهزنی و اعمال تشخیص را در سطح استانها افزایش میدهد.
این بخشنامه، به عنوان جایگزین بخشنامه قبلی (شماره ۲۰۰/۱۴۰۲/۵۱۵۱۰)، عملاً یک مشوق قوی و موثر برای افزایش وصولیهای نقدی و پاکسازی پروندههای معوق در سازمان امور مالیاتی است.